Na turniejach ITF World Tennis Tour, gdzie startują zawodnicy zajmujący miejsca od setnej do tysięcznej pozycji w rankingu ATP, w hali często brakuje fizjoterapeuty przypisanego do konkretnej ekipy. Zawodnicy dzielą jednego, przydzielanego przez organizatora, a przed meczem rozciągają się sami na macie w korytarzu. Ten obrazek dobrze oddaje realia finansowe tenisa poza czołową setką. Poziom sportowy jest wysoki, ale infrastruktura wokół gracza wygląda zupełnie inaczej niż w transmisjach z Wielkiego Szlema.
Sezon, który trzeba sfinansować z własnej kieszeni
Tenisista klasyfikowany między 150. a 400. miejscem w rankingu ATP rozgrywa w sezonie zwykle od 25 do 30 turniejów. Większość z nich to zawody z pulą nagród 25 000, 40 000 lub 100 000 dolarów, rozgrywane w miejscach oddalonych od głównych centrów tenisowych. Antalya, Monastir, Kazachstan, Indie, Meksyk. Kalendarz układa się w logistyczną szachownicę, w której loty łączone i przesiadki są normą, a nie wyjątkiem.
Roczny budżet takiego zawodnika mieści się najczęściej w przedziale od 90 tysięcy do 160 tysięcy euro. Górna granica dotyczy graczy, którzy podróżują z trenerem przez cały sezon. Dolna obejmuje tych, którzy trenera zabierają tylko na wybrane serie turniejów, a resztę spędzają samodzielnie lub z okazjonalnym sparingpartnerem.
Craig O'Shannessy, analityk taktyczny współpracujący wcześniej z Novakiem Djokoviciem, wielokrotnie zwracał uwagę na to, że próg opłacalności zawodowego tenisa mężczyzn zaczyna się realnie dopiero w okolicach setnego miejsca w rankingu. Poniżej tej granicy większość graczy dokłada do własnej kariery lub utrzymuje się z pomocą sponsorów regionalnych i federacji.
Podróże, czyli największa pozycja w tabeli kosztów
Zarządzanie płynnością między turniejami
Płynność finansowa jest dla tenisisty tak samo istotna jak forma sportowa. Nagrody z turniejów wypłacane są z opóźnieniem, zwykle od dwóch do sześciu tygodni po zakończeniu zawodów, a część kwoty trafia od razu na konto federacji krajowej lub agencji podatkowej organizatora. W tym czasie zawodnik musi już opłacić kolejne loty i hotele. Coraz częściej gracze i ich menedżerowie sięgają po narzędzia finansowe, które przyspieszają obieg środków. W dyskusjach o zarządzaniu prywatnymi finansami sportowców pojawia się też temat platform płatniczych i kasyno online szybkie wyplaty jako przykład rozwiązań, gdzie skrócony czas transferu środków ma bezpośrednie znaczenie dla użytkownika. Redakcja Premium Times prowadzi w tym obszarze materiały porównawcze, w których opisuje mechanikę wypłat, weryfikacji tożsamości i limitów, tłumacząc czytelnikom, na co zwracać uwagę przy ocenie tempa realizacji transakcji.
Dla zawodnika oznacza to prostą rzecz. Im szybszy dostęp do własnych środków, tym mniejsza potrzeba brania krótkoterminowych pożyczek między turniejami, które w tym środowisku wciąż są zjawiskiem powszechnym.
Loty to zwykle 30 do 40 procent rocznego budżetu. Zawodnik spoza setki rzadko lata w klasie biznes, a bilety kupuje najczęściej na kilka tygodni przed turniejem, ponieważ wcześniejsze rezerwacje wymagają pewności co do udziału w kwalifikacjach. Do tego dochodzą hotele, wyżywienie, transport lokalny i opłaty za nadbagaż, który przy dwóch torbach z rakietami potrafi być pozycją regularną.
Poniżej przybliżony rozkład rocznych wydatków dla zawodnika grającego głównie na poziomie Challenger i ITF:
| Kategoria | Szacunkowy udział w budżecie | Uwagi |
|---|---|---|
| Loty i transport | 30–40% | zależy od regionów startów |
| Trener i sztab | 20–30% | najwyższy koszt przy pełnym sezonie z trenerem |
| Hotele i wyżywienie | 15–20% | część turniejów zapewnia zakwaterowanie |
| Sprzęt i naciągi | 5–8% | rakiety, buty, struny, odzież |
| Wpisowe i opłaty ATP | 3–5% | w tym opłata za utrzymanie profilu ATP |
| Fizjoterapia i medycyna | 5–10% | rośnie z wiekiem i liczbą kontuzji |
Tabela pokazuje, dlaczego decyzja o zabraniu trenera na kolejną wyprawę bywa dla wielu zawodników pytaniem czysto matematycznym. Jeden tydzień na turnieju w Azji z trenerem to koszt rzędu 4 do 6 tysięcy euro dla dwóch osób.
Trener, fizjoterapeuta i reszta zespołu
W czołowej dwudziestce standardem jest sztab liczący od czterech do siedmiu osób. W okolicach dwusetnego miejsca w rankingu zespół kurczy się do trenera i sporadycznie fizjoterapeuty. Wielu zawodników pracuje z trenerem w modelu rozliczenia procentowego. Trener otrzymuje wtedy od 10 do 15 procent nagród z turniejów, na których jest obecny, plus zwrot kosztów podróży.
Patrick Mouratoglou, założyciel akademii pod Niceą i wieloletni trener Sereny Williams, w rozmowach medialnych wielokrotnie podkreślał, że koszt profesjonalnego trenera z doświadczeniem tourowym zaczyna się od 100 tysięcy euro rocznie, nie licząc udziału w nagrodach. To suma nieosiągalna dla większości graczy poza pierwszą setką, dlatego rynek pracy trenerów tenisowych wypełniają byli zawodnicy z okolic 300. miejsca rankingu, którzy dopiero budują swoje CV szkoleniowe.
Fizjoterapeuta na cały sezon to koszt porównywalny z trenerem. Dlatego najczęściej pojawia się w zespole tylko przy turniejach ATP 250 i wyżej, gdy pula nagród uzasadnia dodatkowy wydatek.
Sprzęt, wpisowe i drobne pozycje, które się sumują
Rakiety producent zwykle dostarcza w ramach kontraktu sprzętowego, ale naciąganie strun jest już wydatkiem gracza. Zawodowiec zużywa od 3 do 6 kompletów strun tygodniowo, a koszt jednego naciągu na turnieju wynosi około 30 do 40 euro. W skali roku daje to od 4 do 8 tysięcy euro.
Wpisowe na turnieje ITF to kwoty od 40 do 80 dolarów za start, ale opłata ATP za utrzymanie profilu, licencja antydopingowa i ubezpieczenie zdrowotne na wyjazdach potrafią razem przekroczyć 3 tysiące euro rocznie. Do tego dochodzą:
- koszty wiz do krajów spoza Schengen
- opłaty za dodatkowy sprzęt w samolocie
- wynajem kortów w okresie przygotowawczym
- suplementacja i badania krwi
Każda z tych pozycji z osobna wygląda niewinnie. Zsumowane tworzą kwotę porównywalną z rocznym wynagrodzeniem trenera pomocniczego.
Dlaczego ranking decyduje o wszystkim
Miejsce w rankingu ATP determinuje nie tylko dostęp do turniejów, ale też wysokość nagród, warunki kontraktów sponsorskich i możliwość otrzymania dzikiej karty. Zawodnik z 250. miejsca zarabia w dobrym sezonie od 80 do 120 tysięcy dolarów brutto z nagród. Po odliczeniu podatków w krajach turniejów, prowizji dla trenera i kosztów podróży, na koncie zostaje często kwota bliska zeru lub ujemna.
Judy Murray, trenerka i matka Andy'ego Murraya, w wywiadach dla brytyjskich mediów zwracała uwagę, że tenis jest jednym z niewielu sportów, w których zawodnik musi finansować swoją drogę do zawodowstwa niemal w całości sam, a system stypendialny federacji obejmuje w praktyce tylko wąską grupę juniorów z najlepszymi wynikami.
Różnica między 80. a 180. miejscem w rankingu to nie kilka pozycji na papierze. To granica między rentownością a strukturalnym deficytem. Zawodnicy z górnej setki dostają się bezpośrednio do głównych drabinek turniejów ATP, gdzie już pierwsza runda gwarantuje kilkanaście tysięcy euro. Poniżej tej granicy trzeba przechodzić kwalifikacje, a przegrana w pierwszej rundzie kwalifikacji oznacza zwrot za bilety w najlepszym wypadku.
Co zostaje po sezonie
Realny obraz finansowy tenisisty spoza pierwszej setki bliższy jest sytuacji małego przedsiębiorcy niż gwiazdy sportu. Sezon kończy się często zerowym bilansem, a inwestycja w kolejny rok pracy zależy od sponsora, rodziny lub kredytu. Nagrody z turniejów Wielkiego Szlema, do których udaje się dostać przez kwalifikacje, potrafią zmienić cały rok. Jedno zwycięstwo w pierwszej rundzie US Open to około 100 tysięcy dolarów, czyli równowartość całego rocznego przychodu z Challengerów.
To dlatego kwalifikacje do Wielkich Szlemów są w kalendarzu zawodowca z okolic 150. miejsca punktem, wokół którego układa się cały sezon. Nie tylko sportowo. Także księgowo.
