Nauczanie indywidualne wlicza się do pensum nauczyciela poznaj zasady rozliczania godzin
- Nauczanie indywidualne (NI) jest wliczane do obowiązkowego tygodniowego wymiaru godzin (pensum) nauczyciela na równi z innymi godzinami dydaktycznymi.
- Podstawą prawną regulującą wliczanie godzin NI do pensum jest Ustawa Karta Nauczyciela (art. 42) oraz odpowiednie rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej.
- Godziny nauczania indywidualnego mogą przyczynić się do powstania godzin ponadwymiarowych, które są dodatkowo płatne zgodnie ze stawką osobistego zaszeregowania nauczyciela.
- Tygodniowy wymiar godzin nauczania indywidualnego dla ucznia określa dyrektor szkoły, opierając się na orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego lub nauczania indywidualnego wydanym przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną.
- Miejsce prowadzenia zajęć (czy to w szkole, czy w domu ucznia) nie ma wpływu na sposób zaliczania tych godzin do pensum nauczyciela.
- Należy odróżnić nauczanie indywidualne od zajęć rewalidacyjnych, które mają inne cele i są regulowane odrębnymi przepisami dotyczącymi pensum specjalistów.
Podstawy prawne, o których każdy nauczyciel musi wiedzieć
Z mojego doświadczenia wynika, że wiele niejasności bierze się z braku precyzyjnego zrozumienia podstaw prawnych. Warto więc podkreślić, że nauczanie indywidualne nie jest żadnym "dodatkowym" obowiązkiem poza etatem, lecz jego integralną częścią. Godziny poświęcone na nauczanie indywidualne są traktowane na równi z innymi godzinami zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, które nauczyciel realizuje bezpośrednio z uczniem. Główną podstawą prawną regulującą tę kwestię jest Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, a w szczególności jej art. 42.Co Karta Nauczyciela mówi o pensum i nauczaniu indywidualnym?
Artykuł 42 Karty Nauczyciela jasno określa obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Nauczanie indywidualne, jako forma realizacji podstawy programowej dla ucznia ze specjalnymi potrzebami, doskonale wpisuje się w tę definicję. Oznacza to, że każda godzina nauczania indywidualnego jest wliczana do pensum nauczyciela. Posłużmy się przykładem: jeśli moje pensum wynosi 18 godzin tygodniowo, a dyrektor przydzielił mi 4 godziny nauczania indywidualnego, to do "wypełnienia" pełnego etatu potrzebuję jeszcze 14 godzin lekcyjnych prowadzonych z klasą. To proste, ale fundamentalne założenie, które niestety bywa czasem błędnie interpretowane.
Rola dyrektora i orzeczenia z poradni kto decyduje o liczbie godzin?
Decyzja o liczbie godzin nauczania indywidualnego dla danego ucznia nie leży wyłącznie w gestii dyrektora. To dyrektor szkoły, opierając się na orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego lub nauczania indywidualnego, wydanym przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, określa tygodniowy wymiar tych zajęć. Warto pamiętać, że minimalny wymiar tych zajęć jest szczegółowo określony w odpowiednich rozporządzeniach Ministerstwa Edukacji Narodowej i zależy od etapu edukacyjnego, na którym uczeń się znajduje. Dyrektor musi przestrzegać tych wytycznych, aby zapewnić uczniowi adekwatne wsparcie.
Praktyczne aspekty rozliczania godzin nauczania indywidualnego
Przejdźmy teraz do konkretów, czyli jak to wszystko wygląda w praktyce. Prawidłowe rozliczanie pensum z uwzględnieniem nauczania indywidualnego jest kluczowe dla stabilności zatrudnienia i wynagrodzenia nauczyciela.
Krok po kroku: liczymy pensum z uwzględnieniem "indywidualnych"
Aby prawidłowo obliczyć pensum nauczyciela z uwzględnieniem godzin nauczania indywidualnego, proponuję następujące kroki:
- Ustal swoje podstawowe pensum: Sprawdź, jaki jest Twój obowiązkowy tygodniowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, zgodnie z art. 42 Karty Nauczyciela (np. 18 godzin dla nauczyciela przedmiotowego, 22 godziny dla nauczyciela przedszkola itp.).
- Zweryfikuj przydział godzin nauczania indywidualnego: Sprawdź w arkuszu organizacyjnym szkoły lub w swoim planie zajęć, ile godzin nauczania indywidualnego zostało Ci przydzielonych.
- Odejmij godziny NI od pensum: Od swojego podstawowego pensum odejmij liczbę przydzielonych godzin nauczania indywidualnego.
- Oblicz pozostałe godziny do etatu: Wynik odejmowania to liczba godzin, którą musisz zrealizować w ramach zajęć lekcyjnych z klasą (lub innych zajęć wliczanych do pensum), aby wypełnić swój etat.
Kontynuując nasz przykład: jeśli Twoje pensum wynosi 18 godzin, a przydzielono Ci 4 godziny nauczania indywidualnego, to do wypełnienia etatu potrzebujesz jeszcze 14 godzin lekcyjnych z klasą (18 - 4 = 14). To proste działanie matematyczne, ale jego prawidłowe wykonanie ma ogromne znaczenie.
Nauczanie indywidualne jako godziny ponadwymiarowe kiedy Ci przysługują?
Bardzo ważną kwestią jest możliwość powstania godzin ponadwymiarowych w związku z nauczaniem indywidualnym. Jeśli suma wszystkich Twoich godzin (zarówno lekcyjnych z klasą, jak i godzin nauczania indywidualnego) przekracza wymiar Twojego pensum, to te dodatkowe godziny stają się godzinami ponadwymiarowymi. Zgodnie z przepisami, godziny ponadwymiarowe są dodatkowo płatne, a ich stawka jest ustalana na podstawie Twojego osobistego zaszeregowania. W mojej praktyce często widzę, że nauczyciele realizujący nauczanie indywidualne mają szansę na dodatkowe wynagrodzenie, co jest istotnym elementem planowania budżetu domowego.
Czy miejsce prowadzenia zajęć (szkoła vs. dom ucznia) ma znaczenie?
To pytanie pojawia się często i zawsze odpowiadam na nie jednoznacznie: miejsce prowadzenia nauczania indywidualnego nie wpływa na sposób zaliczania tych godzin do pensum nauczyciela. Niezależnie od tego, czy zajęcia odbywają się w domu ucznia, czy na terenie szkoły, są one traktowane tak samo i wliczane do Twojego etatu. Liczy się fakt realizacji zajęć dydaktycznych z uczniem w ramach nauczania indywidualnego, a nie lokalizacja.
Unikaj pułapek: kluczowe różnice i kwestie sporne w NI
W dziedzinie prawa oświatowego łatwo o pomyłki, dlatego tak ważne jest rozróżnianie podobnych, ale jednak odmiennych form wsparcia ucznia. Nauczanie indywidualne to jedno, ale są też inne formy, które rządzą się innymi prawami.
Czym nauczanie indywidualne różni się od zajęć rewalidacyjnych?
To jest fundamentalna różnica, którą każdy nauczyciel i dyrektor powinien znać. Nauczanie indywidualne dotyczy realizacji podstawy programowej z uczniem, który ze względu na stan zdrowia nie może uczęszczać do szkoły lub ma trudności w nauce w grupie. Celem jest zapewnienie mu dostępu do edukacji w zakresie przedmiotów ogólnokształcących. Natomiast zajęcia rewalidacyjne mają zupełnie inne cele skupiają się na wsparciu specjalistycznym, korygowaniu zaburzeń, rozwijaniu mocnych stron ucznia z niepełnosprawnością. Często są prowadzone przez innych specjalistów, takich jak logopedzi, psycholodzy, pedagodzy specjalni czy terapeuci. Wliczanie zajęć rewalidacyjnych do pensum regulują odrębne przepisy, często z innym wymiarem godzinowym dla specjalistów niż dla nauczycieli przedmiotowych. Nie można tych dwóch form mylić ani traktować zamiennie.
Czy dyrektor może odmówić wliczenia tych godzin do pensum?
Stanowczo odpowiadam: nie, dyrektor nie może odmówić wliczenia godzin nauczania indywidualnego do pensum. Jest to niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa oświatowego. Organy nadzoru, takie jak kuratoria oświaty czy Ministerstwo Edukacji Narodowej, regularnie potwierdzają w swoich interpretacjach, że godziny nauczania indywidualnego są integralną częścią pensum nauczyciela. Wszelkie próby traktowania ich jako "innych zajęć" i rozliczania poza etatem są po prostu niezgodne z prawem i mogą być podstawą do roszczeń ze strony nauczyciela.
Łączenie uczniów na zajęciach indywidualnych czy to zgodne z prawem?
Zgodnie z ogólną zasadą, nauczanie indywidualne jest prowadzone z jednym uczniem. Sama nazwa "indywidualne" to sugeruje. Jednakże przepisy przewidują pewien wyjątek. W uzasadnionych przypadkach dyrektor szkoły może zezwolić na prowadzenie zajęć z grupą liczącą do 5 uczniów, ale tylko pod warunkiem, że zajęcia te odbywają się na terenie szkoły. Ważne jest, aby pamiętać, że jest to wyjątek, a nie reguła, i powinien być stosowany rozważnie, zawsze z uwzględnieniem potrzeb uczniów.
Twoje prawa i wsparcie w przypadku nieprawidłowości w rozliczaniu NI
Jako nauczyciel masz prawo do prawidłowego rozliczania Twojego czasu pracy i wynagrodzenia. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub nieprawidłowości, nie wahaj się szukać wsparcia.
Gdzie szukać pomocy, gdy Twoje pensum jest liczone nieprawidłowo?
Jeśli masz podejrzenia, że Twoje pensum z uwzględnieniem nauczania indywidualnego jest liczone nieprawidłowo, oto kilka kroków, które możesz podjąć:
- Rozmowa z dyrekcją: W pierwszej kolejności zawsze warto spróbować wyjaśnić sytuację bezpośrednio z dyrektorem szkoły lub osobą odpowiedzialną za kadry. Często nieporozumienia wynikają z braku wiedzy, a nie złej woli.
- Konsultacja ze związkami zawodowymi: Jeśli jesteś członkiem związku zawodowego (np. ZNP, Solidarność), skonsultuj się z jego przedstawicielami. Dysponują oni wiedzą prawną i doświadczeniem w rozwiązywaniu podobnych problemów.
- Zgłoszenie sprawy do Kuratorium Oświaty: Kuratorium Oświaty jest organem nadzoru pedagogicznego i ma obowiązek interweniować w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w placówkach oświatowych, w tym dotyczących rozliczania czasu pracy nauczycieli.
- Porada prawna: W skrajnych przypadkach, jeśli inne metody zawiodą, możesz rozważyć skorzystanie z profesjonalnej porady prawnej.
Przeczytaj również: Co to jest nauczanie w chmurze? Wszystko, co musisz wiedzieć
Jakie dokumenty regulują Twój czas pracy z uczniem w ramach NI?
Aby skutecznie bronić swoich praw lub po prostu upewnić się, że wszystko jest w porządku, warto znać kluczowe dokumenty regulujące Twój czas pracy z uczniem w ramach nauczania indywidualnego:
- Ustawa Karta Nauczyciela: Główny akt prawny, w szczególności art. 42.
- Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej: Dotyczące organizacji nauczania indywidualnego oraz kształcenia specjalnego. To tam znajdziesz szczegółowe wytyczne dotyczące minimalnego wymiaru godzin.
- Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub nauczania indywidualnego: Wydane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. To ono jest podstawą do organizacji NI.
- Arkusz organizacyjny szkoły: Dokument zatwierdzany przez organ prowadzący, który określa przydział godzin dla wszystkich nauczycieli, w tym godzin NI.
- Tygodniowy plan zajęć nauczyciela: Twój osobisty plan, który powinien odzwierciedlać wszystkie przydzielone godziny, w tym te z nauczania indywidualnego.
Posiadanie wiedzy na temat tych dokumentów i przepisów to najlepsza ochrona przed ewentualnymi nieprawidłowościami. Pamiętaj, że jako nauczyciel masz prawo do jasnych i zgodnych z prawem zasad rozliczania Twojej pracy.
