Ten artykuł to kompleksowy przewodnik dla wszystkich maturzystów z orzeczoną dysleksją, a także ich rodziców i opiekunów. Znajdziecie tu szczegółowe informacje na temat przysługujących Wam uprawnień i konkretnych dostosowań na egzaminie maturalnym, a także praktyczne wskazówki, jak krok po kroku zadbać o formalności i efektywnie wykorzystać przyznane udogodnienia.
Matura z dysleksją: Jakie konkretne udogodnienia przysługują uczniom i jak je uzyskać?
- Wydłużony czas pracy: Na każdym egzaminie pisemnym możesz liczyć na dodatkowe minuty, zazwyczaj do 50% standardowego czasu, co pozwala na spokojniejsze i bardziej przemyślane podejście do zadań.
- Łagodniejsze kryteria oceniania: Prace pisemne z języka polskiego i języków obcych są oceniane z uwzględnieniem specyficznych trudności, co oznacza łagodniejsze traktowanie błędów ortograficznych czy interpunkcyjnych, o ile nie zaburzają one sensu wypowiedzi.
- Możliwość pisania na komputerze: Jeśli jest to zalecane w opinii poradni, możesz pisać pracę na komputerze lub maszynie do pisania, co może znacznie ułatwić Ci wyrażanie myśli.
- Wsparcie nauczyciela wspomagającego: W uzasadnionych przypadkach możesz korzystać z pomocy nauczyciela, który zapisze Twoje odpowiedzi lub odczyta tekst, minimalizując bariery wynikające z dysleksji.
- Jasna procedura uzyskania wsparcia: Kluczowym krokiem jest przedstawienie opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej dyrektorowi szkoły w wyznaczonym terminie, co uruchamia proces przyznawania dostosowań.
Dysleksja na maturze: Dlaczego to wsparcie, a nie powód do obaw?
Wielu uczniów z dysleksją, a także ich rodziców, obawia się matury, postrzegając dysleksję jako przeszkodę. Chciałabym jednak podkreślić, że opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się jest w rzeczywistości Twoim sprzymierzeńcem. Nie jest to powód do wstydu, lecz dokument, który otwiera drogę do dostosowań mających na celu wyrównanie szans. Pamiętaj, że dostosowania te nie obniżają wymagań merytorycznych egzaminu, a jedynie modyfikują formę jego przeprowadzenia, abyś mógł w pełni zaprezentować swoją wiedzę i umiejętności, nie będąc ograniczonym przez specyficzne trudności.Matura z dysleksją: Konkretne korzyści i udogodnienia
Przejdźmy teraz do sedna jakie konkretne udogodnienia przysługują uczniom z dysleksją podczas egzaminu maturalnego. Poniżej szczegółowo omówię najważniejsze z nich, abyś dokładnie wiedział, czego możesz oczekiwać.
Wydłużony czas: Twój klucz do spokojnej pracy nad arkuszem
Jednym z najbardziej znaczących dostosowań jest wydłużenie czasu pracy z arkuszem egzaminacyjnym. Zazwyczaj czas ten jest wydłużany o nie więcej niż 50% standardowego czasu trwania egzaminu. Dla przykładu, jeśli egzamin z języka polskiego na poziomie podstawowym trwa 240 minut, Ty możesz mieć do dyspozycji nawet 360 minut. To dodatkowy czas, który możesz wykorzystać na spokojne przeczytanie poleceń, dwukrotne sprawdzenie odpowiedzi, a także na lepsze zarządzanie stresem. Dzięki temu możesz skupić się na merytoryce zadań, zamiast martwić się presją czasu.
Inne zasady oceniania: Jak egzaminator patrzy na Twoje błędy ortograficzne i interpunkcyjne?
Kolejnym kluczowym udogodnieniem są szczegółowe kryteria oceniania, które uwzględniają specyficzne trudności w uczeniu się. Dotyczy to przede wszystkim prac pisemnych z języka polskiego, języków obcych nowożytnych oraz języka mniejszości narodowej. Oznacza to, że egzaminatorzy będą łagodniej traktować błędy ortograficzne i interpunkcyjne, o ile nie zaburzają one logiki, spójności i czytelności Twojej wypowiedzi. Celem jest ocena Twojej wiedzy i umiejętności, a nie perfekcyjnej ortografii, która dla osób z dysleksją jest często wyzwaniem.
Pisanie na komputerze: Czy to opcja dla Ciebie i jak z niej skorzystać?
Jeśli w opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej zalecono taką formę, masz możliwość pisania pracy na komputerze lub maszynie do pisania. Jest to szczególnie przydatne dla osób, dla których pisanie ręczne jest męczące, powolne lub prowadzi do nieczytelnego pisma. Korzystanie z komputera może znacznie usprawnić proces tworzenia tekstu, pozwalając Ci skupić się na treści, a nie na mechanice pisania. Upewnij się, że Twoja opinia jasno wskazuje na tę potrzebę.Inne formy wsparcia: Kiedy możliwa jest pomoc nauczyciela?
W uzasadnionych przypadkach, gdy trudności ucznia są na tyle znaczące, że uniemożliwiają samodzielne zapisywanie odpowiedzi lub odczytywanie tekstu, możliwe jest skorzystanie z pomocy nauczyciela wspomagającego. Nauczyciel ten może zapisywać Twoje odpowiedzi lub odczytywać dla Ciebie fragmenty arkusza. To rozwiązanie jest stosowane w sytuacjach, gdy inne dostosowania są niewystarczające, a jego celem jest zapewnienie Ci pełnego dostępu do treści egzaminu i możliwości wyrażenia swojej wiedzy.
Dostosowania na maturze: Jakie przedmioty obejmują specjalne udogodnienia?
Warto wiedzieć, że zakres dostosowań może różnić się w zależności od przedmiotu. Chociaż wydłużony czas jest uniwersalny, inne udogodnienia są specyficzne dla danego obszaru. Przyjrzyjmy się temu bliżej.
Matura z języka polskiego: Gdzie dostosowania mają największe znaczenie?
Na maturze z języka polskiego dostosowania mają szczególnie duże znaczenie. Oprócz wydłużonego czasu, kluczowe są specjalne kryteria oceniania błędów ortograficznych i interpunkcyjnych w części pisemnej. Egzaminatorzy są świadomi, że osoby z dysleksją mogą mieć trudności w tym zakresie i oceniają pracę pod kątem merytorycznym, logicznym i stylistycznym, a nie wyłącznie poprawności językowej. Na egzaminie ustnym również mogą być uwzględnione trudności w zakresie płynności wypowiedzi.
Języki obce nowożytne: Jak oceniana jest Twoja praca pisemna i wypowiedź ustna?
Podobnie jak w przypadku języka polskiego, na maturze z języków obcych nowożytnych dostosowania obejmują wydłużony czas oraz specjalne kryteria oceniania pracy pisemnej. Oznacza to łagodniejsze podejście do błędów ortograficznych, gramatycznych czy interpunkcyjnych, które wynikają ze specyficznych trudności. Na egzaminie ustnym kryteria oceny mogą również uwzględniać trudności ucznia w zakresie płynności wypowiedzi czy poprawności językowej, co pozwala na bardziej sprawiedliwą ocenę Twoich kompetencji komunikacyjnych.
Matematyka i przedmioty ścisłe: Czy tutaj też możesz liczyć na wsparcie?
W przypadku przedmiotów ścisłych, takich jak matematyka, fizyka czy chemia, głównym dostosowaniem jest wydłużenie czasu pracy z arkuszem egzaminacyjnym. Jest to niezwykle ważne, ponieważ pozwala na dokładne zrozumienie zadań, przemyślenie strategii rozwiązania i wielokrotne sprawdzenie obliczeń. Warto jednak pamiętać, że w tych przedmiotach nie stosuje się odrębnych kryteriów oceniania zadań. Oznacza to, że poprawność merytoryczna i rachunkowa jest oceniana tak samo, jak u innych uczniów, ale masz więcej czasu, aby do niej dojść.
Formalności krok po kroku: Jak uzyskać dostosowania na maturze?
Aby skorzystać z przysługujących Ci udogodnień, musisz przejść przez jasno określoną procedurę. To bardzo ważne, abyś przestrzegał terminów i wiedział, jakie dokumenty są wymagane. Ja postaram się to maksymalnie uprościć.
Kluczowy dokument: Czym jest opinia z poradni psychologiczno-pedagogicznej i kto ją wydaje?
Podstawą do ubiegania się o dostosowania jest opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej (w tym poradni specjalistycznej) o specyficznych trudnościach w uczeniu się. Taka opinia musi być wydana nie wcześniej niż po ukończeniu III klasy szkoły podstawowej i nie później niż do ukończenia szkoły podstawowej. Istnieją jednak wyjątki w uzasadnionych przypadkach opinia może zostać wydana również w szkole ponadpodstawowej. To właśnie ten dokument potwierdza Twoje trudności i jest podstawą do podjęcia dalszych decyzji przez szkołę. Upewnij się, że masz aktualną i ważną opinię.
Absolutnie krytyczne terminy: Kiedy i komu musisz zgłosić posiadanie opinii w szkole?
Terminy są absolutnie krytyczne. Opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej należy przedłożyć dyrektorowi szkoły w terminie określonym przez dyrektora CKE. Zazwyczaj jest to do końca września roku szkolnego, w którym odbywa się matura. Nie zwlekaj z tym! Im wcześniej dostarczysz dokument, tym sprawniej przebiegnie cały proces. Brak opinii w terminie może skutkować brakiem możliwości skorzystania z dostosowań.
Od opinii do decyzji: Rola rady pedagogicznej i dyrektora szkoły w przyznaniu uprawnień
Po przedłożeniu opinii dyrektorowi szkoły, to rada pedagogiczna podejmuje uchwałę wskazującą szczegółowe sposoby dostosowania warunków egzaminu maturalnego dla Ciebie. Rada analizuje zalecenia zawarte w opinii i określa, jakie konkretne udogodnienia zostaną Ci przyznane. Następnie dyrektor szkoły informuje Ciebie i Twoich rodziców (lub opiekunów prawnych) o podjętej decyzji i przyznanych dostosowaniach. To jest moment, w którym dowiadujesz się, z jakich dokładnie form wsparcia będziesz mógł skorzystać.
Maksymalne wykorzystanie udogodnień: Praktyczne porady dla maturzysty
Uzyskanie dostosowań to jedno, ale równie ważne jest, abyś wiedział, jak efektywnie z nich korzystać. Przygotowałam dla Ciebie kilka praktycznych porad, które pomogą Ci maksymalnie wykorzystać przyznane udogodnienia.
Zarządzanie dodatkowym czasem: Jak zaplanować pracę, by nie wpaść w pułapkę prokrastynacji?
- Zaplanuj strategię: Jeszcze przed egzaminem zastanów się, jak wykorzystasz dodatkowy czas. Czy przeznaczysz go na dwukrotne czytanie poleceń, szczegółowe planowanie wypowiedzi, czy może na dokładne sprawdzenie wszystkich odpowiedzi?
- Podziel arkusz na etapy: Zamiast traktować dodatkowy czas jako "zapas", potraktuj go jako integralną część egzaminu. Podziel pracę na mniejsze etapy i do każdego z nich przypisz konkretny czas, uwzględniając margines na poprawki.
- Wykorzystaj na sprawdzenie: Kluczowe jest przeznaczenie części dodatkowego czasu na spokojne, wielokrotne sprawdzenie swojej pracy. Szukaj nie tylko błędów merytorycznych, ale także tych, które wynikają z dysleksji.
- Nie spiesz się, ale działaj: Pamiętaj, że dodatkowy czas ma Ci pomóc, a nie zachęcać do prokrastynacji. Pracuj w swoim tempie, ale staraj się być efektywny i nie odkładać zadań na ostatnią chwilę.
Przygotowanie do pisania na komputerze: O czym warto pamiętać przed egzaminem?
- Ćwicz pisanie na klawiaturze: Jeśli nie jesteś na co dzień biegły w pisaniu na klawiaturze, poświęć czas na ćwiczenia. Szybkie i bezbłędne pisanie to podstawa efektywnego wykorzystania tego udogodnienia.
- Zapoznaj się ze sprzętem: Poproś szkołę o możliwość zapoznania się z komputerem lub maszyną do pisania, z której będziesz korzystać na egzaminie. Sprawdź układ klawiatury, działanie programów (np. edytora tekstu) i upewnij się, że nie ma żadnych niespodzianek.
- Zadbaj o ergonomię: Pamiętaj o wygodnej pozycji. Długie pisanie może być męczące, więc upewnij się, że masz odpowiednie krzesło i ustawienie monitora.
Komunikacja z komisją egzaminacyjną: Co robić, gdy masz pytania lub wątpliwości w dniu matury?
W dniu egzaminu nie wahaj się komunikować z komisją egzaminacyjną. Jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące przebiegu egzaminu, poleceń, czy też dostrzeżesz problem techniczny (np. z komputerem), masz prawo zadać pytanie i zgłosić wątpliwości. Członkowie komisji są tam, aby zapewnić prawidłowy przebieg egzaminu i pomóc Ci w razie potrzeby. Pamiętaj, że to Twój egzamin i masz prawo do komfortowych warunków pracy.
Dysleksja po maturze: Wsparcie na studiach wyższych
Wsparcie dla osób z dysleksją nie kończy się na maturze. Wiele uczelni wyższych w Polsce również oferuje różnorodne formy pomocy, aby studenci z dysleksją mogli w pełni realizować swój potencjał akademicki.
Jakie wsparcie oferują uczelnie wyższe osobom z dysleksją?
Uczelnie wyższe coraz częściej posiadają specjalne biura lub centra wsparcia dla studentów z niepełnosprawnościami i specyficznymi potrzebami edukacyjnymi. Mogą one oferować szereg udogodnień, takich jak dostosowania podczas egzaminów (np. wydłużony czas, możliwość pisania na komputerze), wsparcie psychologiczno-pedagogiczne, dostęp do technologii wspomagających (np. oprogramowania do syntezy mowy, dyktafonów), a także indywidualne konsultacje z doradcami. Warto zapoznać się z ofertą wybranej uczelni jeszcze przed podjęciem studiów.
Przeczytaj również: Najtrudniejszy skok rozwojowy? Jak przetrwać 4, 5 i 7 etap?
Budowanie świadomości swoich mocnych stron: Jak przekuć wyzwania w sukces akademicki?
Dysleksja, choć stawia pewne wyzwania, nie jest przeszkodą w osiągnięciu sukcesu akademickiego czy zawodowego. Wielu wybitnych naukowców, artystów i przedsiębiorców zmagało się z dysleksją. Kluczem jest budowanie świadomości swoich mocnych stron często osoby z dysleksją wykazują się kreatywnością, myśleniem wizualnym, umiejętnością rozwiązywania problemów czy nieszablonowym podejściem. Wykorzystaj te atuty! Ucz się efektywnych strategii uczenia się, korzystaj z dostępnego wsparcia i pamiętaj, że Twoja perspektywa może być cennym wkładem w świat akademicki i poza nim.
